اجاره به شرط تملیک چیست؟ + مواد ۵۷ تا ۶۵، دستورالعمل و قرارداد بانک مرکزی

Screenshot ۲۰۲۶ ۰۹ ۰۲ ۱۸ ۲۶ ۱۱ ۵۰۵ com instagram android edit

تسهیلات اجاره به شرط تملیک چیست؟ شرایط، قوانین، دستورالعمل و قرارداد بانک مرکزی

 

تسهیلات اجاره به شرط تملیک یکی از روش‌های تأمین مالی در نظام بانکی ایران است که به موجب آن بانک به عنوان موجر، مال مورد نیاز متقاضی را خریداری کرده و برای مدت معین در اختیار وی قرار می‌دهد و در پایان مدت اجاره، در صورت انجام کامل تعهدات قراردادی، مالکیت عین مستأجره به مستأجر منتقل می‌شود.

 

این شیوه تأمین مالی برای خرید و استفاده از اموال و تجهیزات مختلف از جمله ماشین‌آلات، تجهیزات صنعتی، وسایل نقلیه، واحدهای مسکونی و سایر اموال واجد شرایط مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 

مقررات اصلی این عقد در مواد ۵۷ تا ۶۵ آیین‌نامه تسهیلات اعطایی بانکی و همچنین دستورالعمل اجرایی عقد اجاره به شرط تملیک مصوب شورای پول و اعتبار آمده است.

 

در این مقاله، تعریف اجاره به شرط تملیک، شرایط دریافت تسهیلات، مواد آیین‌نامه، دستورالعمل اجرایی، فرم قرارداد بانک مرکزی، وثایق، مدت قرارداد، نحوه محاسبه مال‌الاجاره و روش درخواست تسهیلات را بررسی می‌کنیم.

 

 

—

 

اجاره به شرط تملیک چیست؟

 

مطابق ماده ۵۷ آیین‌نامه تسهیلات اعطایی بانکی:

 

> اجاره به شرط تملیک عقد اجاره‌ای است که در آن شرط شود مستأجر در پایان مدت اجاره و در صورت عمل به شرایط مندرج در قرارداد، عین مستأجره را مالک گردد.

 

 

 

بنابراین ساختار اصلی این قرارداد از دو بخش تشکیل می‌شود:

 

اول: عقد اجاره

 

بانک مالک مال است و آن را برای مدت مشخص به متقاضی اجاره می‌دهد.

 

دوم: شرط تملیک

 

در قرارداد پیش‌بینی می‌شود که در پایان مدت اجاره و پس از انجام تعهدات، عین مال به مالکیت مستأجر منتقل شود.

 

برای مثال، شخصی برای خرید یک دستگاه صنعتی ۱۰ میلیارد تومان نیاز دارد. بانک دستگاه را خریداری می‌کند و سپس آن را برای مدت معین به متقاضی اجاره می‌دهد. متقاضی در طول مدت قرارداد مال‌الاجاره را پرداخت می‌کند و در پایان، مطابق شرایط قرارداد، مالک دستگاه می‌شود.

 

 

—

 

مبنای قانونی اجاره به شرط تملیک

 

مهم‌ترین مقررات مربوط به اجاره به شرط تملیک عبارت‌اند از:

 

1. قانون عملیات بانکی بدون ربا؛

 

 

2. آیین‌نامه تسهیلات اعطایی بانکی؛

 

 

3. دستورالعمل اجرایی عقد اجاره به شرط تملیک؛

 

 

4. فرم متحدالشکل قرارداد اجاره به شرط تملیک بانک مرکزی؛

 

 

5. مقررات و بخشنامه‌های بانک مرکزی درباره نحوه اعطای تسهیلات.

 

 

 

 

—

 

مواد ۵۷ تا ۶۵ آیین‌نامه تسهیلات اعطایی بانکی

 

بخش دهم آیین‌نامه تسهیلات اعطایی بانکی به اجاره به شرط تملیک اختصاص دارد.

 

ماده ۵۷؛ تعریف اجاره به شرط تملیک

 

ماده ۵۷، اجاره به شرط تملیک را عقد اجاره‌ای می‌داند که در آن شرط می‌شود مستأجر در پایان مدت اجاره و در صورت انجام شرایط قرارداد، مالک عین مستأجره شود.

 

 

—

 

ماده ۵۸؛ موارد استفاده از اجاره به شرط تملیک

 

مطابق ماده ۵۸، بانک‌ها می‌توانند به منظور ایجاد تسهیلات لازم برای گسترش امور:

 

خدماتی؛

 

کشاورزی؛

 

صنعتی و معدنی؛

 

ساختمان و مسکن؛

 

بازرگانی و کسب‌وکار؛

 

مصرف کالاهای بادوام ساخت داخل کشور؛

 

 

به عنوان موجر، قرارداد اجاره به شرط تملیک منعقد کنند.

 

بنابراین برخلاف تصور عمومی، اجاره به شرط تملیک صرفاً برای خرید خودرو یا مسکن نیست و می‌تواند در تأمین مالی فعالیت‌های تولیدی و اقتصادی نیز مورد استفاده قرار گیرد.

 

 

—

 

ماده ۵۹؛ درخواست کتبی متقاضی

 

یکی از مهم‌ترین مواد برای متقاضی تسهیلات، ماده ۵۹ است.

 

مطابق این ماده، بانک می‌تواند بنا به درخواست کتبی و تعهد متقاضی مبنی بر انجام اجاره به شرط تملیک و استفاده خود، اموال منقول و غیرمنقول واجد شرایط را خریداری و به صورت اجاره به شرط تملیک در اختیار متقاضی قرار دهد.

 

بنابراین درخواست تسهیلات باید مشخص کند:

 

چه مالی قرار است خریداری شود؟

 

مشخصات مال چیست؟

 

متقاضی چه میزان تسهیلات نیاز دارد؟

 

مال برای چه منظوری مورد استفاده قرار می‌گیرد؟

 

 

 

—

 

ماده ۶۰؛ اجاره به شرط تملیک واحدهای مسکونی

 

بانک‌ها می‌توانند واحدهای مسکونی احداث یا خریداری‌شده موضوع مقررات مربوط را نیز به صورت اجاره به شرط تملیک واگذار کنند.

 

در این موارد، آیین‌نامه برای مباشرت مستأجر در استیفای منافع عین مستأجره نیز حکم خاصی پیش‌بینی کرده است، مگر در موارد قهری و اضطراری به تشخیص بانک.

 

 

—

 

ماده ۶۱؛ مدت اجاره به شرط تملیک

 

مدت اجاره به شرط تملیک نباید از عمر مفید مال تجاوز کند.

 

مبدأ محاسبه عمر مفید و تاریخ شروع بهره‌برداری نیز با تشخیص بانک تعیین می‌شود.

 

استثنای مهم

 

مطابق تبصره اصلاحی ماده ۶۱:

 

مدت اجاره برای خرید تاکسی می‌تواند تا ۵ سال افزایش پیدا کند.

 

برای اتوبوس، مینی‌بوس، کامیون و بارکش می‌تواند تا ۷ سال افزایش یابد.

 

 

البته تشخیص نهایی در حدود مقررات با بانک است.

 

 

—

 

ماده ۶۲؛ نحوه تعیین مال‌الاجاره

 

مطابق ماده ۶۲، میزان مال‌الاجاره با توجه به عواملی از جمله:

 

قیمت تمام‌شده مال؛

 

مدت اجاره به شرط تملیک؛

 

سود مناسب برای بانک؛

 

 

تعیین می‌شود.

 

بنابراین مال‌الاجاره صرفاً بر اساس قیمت نقدی مال تعیین نمی‌شود و مدت قرارداد و سود مورد انتظار بانک نیز در محاسبات مؤثر است.

 

 

—

 

ماده ۶۳؛ پیش‌دریافت

 

در متن آیین‌نامه تسهیلات اعطایی بانکی، ماده ۶۳ مقرر کرده است که بانک‌ها حداقل ۲۰ درصد قیمت تمام‌شده را بابت قسمتی از مال‌الاجاره برای طول مدت اجاره به عنوان «پیش‌دریافت» دریافت کنند.

 

نکته مهم: این حکم را نباید بدون بررسی مقررات و دستورالعمل‌های خاص و جدیدتر، برای همه انواع تسهیلات اجاره به شرط تملیک به‌صورت مطلق اعلام کرد؛ به‌ویژه در شیوه جدید «فروش و اجاره مجدد دارایی‌ها» که در سال ۱۴۰۳ ضوابط جداگانه‌ای دارد.

 

 

—

 

ماده ۶۴؛ انتقال مالکیت به مستأجر

 

ماده ۶۴ از مهم‌ترین مواد این عقد است.

 

مطابق این ماده، در قرارداد باید شرط شود که:

 

در پایان مدت اجاره و پس از پرداخت آخرین قسط مال‌الاجاره، در صورتی که تمام تعهدات مستأجر انجام شده باشد، عین مستأجره به مالکیت مستأجر درآید.

 

همچنین اگر مستأجر قبل از پایان مدت قرارداد، تمام باقی‌مانده مال‌الاجاره را تسویه کند، بانک می‌تواند با اعمال تخفیف لازم در مبلغ مال‌الاجاره باقی‌مانده، مطابق قرارداد، مال را به وی منتقل کند.

 

 

—

 

ماده ۶۵؛ فسخ قرارداد

 

بانک‌ها مکلف‌اند موارد فسخ و نحوه تسویه‌حساب را صریحاً در قرارداد اجاره به شرط تملیک درج کنند.

 

بنابراین در بررسی حقوقی قرارداد، بند مربوط به فسخ یکی از مهم‌ترین بخش‌هاست.

 

 

—

 

دستورالعمل اجرایی عقد اجاره به شرط تملیک

 

دستورالعمل اجرایی عقد اجاره به شرط تملیک در ۱۹ فروردین ۱۳۶۳ به تصویب شورای پول و اعتبار رسیده است. این موضوع در منابع پژوهشی حقوقی نیز به صراحت ذکر شده است.

 

دستورالعمل اجرایی جزئیات بیشتری درباره نحوه اجرای عقد، درخواست متقاضی، موضوع مال و تعهدات طرفین تعیین می‌کند.

 

 

—

 

درخواست کتبی متقاضی باید شامل چه مواردی باشد؟

 

مطابق ماده ۵ دستورالعمل اجرایی، درخواست کتبی و تعهد متقاضی باید حداقل شامل موارد زیر باشد:

 

۱. نوع مال

 

متقاضی باید نوع دقیق مال موردنظر را مشخص کند.

 

مثلاً:

 

دستگاه CNC مدل مشخص

 

یا:

 

خودروی مشخص با مشخصات فنی معین

 

۲. مشخصات مال

 

مشخصات مال باید به اندازه‌ای دقیق باشد که بانک بتواند موضوع خرید و اجاره را مشخص کند.

 

۳. مسئولیت انتخاب، تحویل، حمل و نصب

 

مطابق دستورالعمل، متقاضی مسئولیت انتخاب، تحویل، حمل و نصب مال را می‌پذیرد.

 

 

—

 

تعهدات مهم مستأجر در دستورالعمل اجرایی

 

بانک باید در قرارداد، تعهدات مربوط به:

 

حفظ مال؛

 

نگهداری صحیح؛

 

استفاده صحیح؛

 

عدم انتقال مال یا منافع آن به دیگران؛

 

رعایت شرایط قرارداد؛

 

 

را پیش‌بینی کند.

 

 

—

 

آیا مستأجر می‌تواند مال را به شخص دیگری اجاره دهد؟

 

اصل بر این است که مستأجر بدون اجازه و برخلاف شرایط قرارداد نمی‌تواند عین یا منافع مال مورد اجاره را به شخص دیگری واگذار کند.

 

دستورالعمل اجرایی نیز بانک‌ها را مکلف کرده است شرط عدم واگذاری عین یا منافع عین مستأجره به اشخاص دیگر را در قرارداد لحاظ کنند.

 

 

—

 

قرارداد اجاره به شرط تملیک بانک مرکزی

 

بانک مرکزی در سال ۱۳۹۴ مجموعه‌ای از فرم‌های متحدالشکل قراردادهای تسهیلات بانکی را به شبکه بانکی ابلاغ کرد.

 

این مجموعه شامل فرم قراردادهای:

 

اجاره به شرط تملیک؛

 

خرید دین؛

 

مرابحه؛

 

مزارعه؛

 

مساقات؛

 

استصناع؛

 

جعاله؛

 

سلف

 

 

بود.

 

این فرم‌ها در جلسه ۱۲۱۴ شورای پول و اعتبار در ۱۳ بهمن ۱۳۹۴ به تصویب رسیدند و طی بخشنامه شماره ۳۴۷۱۷۲/۹۴ مورخ ۲۷/۱۱/۱۳۹۴ ابلاغ شدند.

 

 

—

 

ساختار قرارداد اجاره به شرط تملیک بانک مرکزی

 

فرم متحدالشکل قرارداد را باید با توجه به نسخه ابلاغی بانک مرکزی و مقررات جاری بررسی کرد. از نظر ساختاری، قرارداد شامل بخش‌های اساسی زیر است:

 

مشخصات طرفین

 

موجر: بانک یا مؤسسه اعتباری

 

مستأجر: متقاضی تسهیلات

 

موضوع قرارداد

 

مال مورد اجاره باید با مشخصات کامل تعیین شود.

 

مدت اجاره

 

تاریخ شروع و پایان قرارداد مشخص می‌شود.

 

مبلغ مال‌الاجاره

 

مبلغ و نحوه پرداخت اقساط تعیین می‌شود.

 

نحوه انتقال مالکیت

 

شرایط انتقال مالکیت پس از پرداخت کامل تعهدات تعیین می‌شود.

 

تعهدات مستأجر

 

از جمله:

 

پرداخت اقساط؛

 

نگهداری مال؛

 

استفاده صحیح؛

 

عدم انتقال بدون اجازه؛

 

رعایت مقررات قرارداد.

 

 

تضمین‌ها و وثایق

 

وثایق و تضمین‌های مورد قبول بانک در قرارداد درج می‌شود.

 

بیمه

 

حسب مورد، مال موضوع قرارداد و وثایق باید طبق مقررات مربوط بیمه شوند.

 

موارد فسخ

 

موارد تخلف و آثار فسخ قرارداد تعیین می‌شود.

 

وجه التزام

 

در صورت پیش‌بینی در قرارداد، شرایط و نحوه محاسبه وجه التزام مشخص می‌شود.

 

انتقال نهایی مالکیت

 

پس از انجام تعهدات و پرداخت کامل اقساط، انتقال مالکیت مطابق قرارداد انجام می‌شود.

 

 

—

 

آیا قرارداد اجاره به شرط تملیک بانک «سند لازم‌الاجرا» است؟

 

در آیین‌نامه تسهیلات اعطایی بانکی مقرر شده بانک‌ها در قراردادهای مربوط به اجاره به شرط تملیک قید کنند که قرارداد، براساس توافق طرفین، در حکم اسناد لازم‌الاجرا و تابع آیین‌نامه اجرای اسناد رسمی باشد.

 

در مقررات جدیدتر نیز برای «فروش و اجاره مجدد دارایی‌ها» تصریح شده که قرارداد باید، بر اساس توافق طرفین، در حکم سند رسمی و لازم‌الاجرا باشد؛ البته معاملاتی که طبق قانون نیازمند تنظیم در دفترخانه هستند، تشریفات قانونی خود را دارند.

 

 

—

 

روش دریافت تسهیلات اجاره به شرط تملیک از بانک

 

اگر قصد دارید از بانک تسهیلات اجاره به شرط تملیک دریافت کنید، معمولاً این مسیر را باید طی کنید:

 

مرحله اول؛ تعیین دقیق نیاز مالی

 

ابتدا مشخص کنید چه مالی نیاز دارید:

 

خودرو؛

 

ماشین‌آلات؛

 

تجهیزات؛

 

ملک؛

 

واحد مسکونی؛

 

تجهیزات تولیدی؛

 

سایر اموال واجد شرایط.

 

 

 

—

 

مرحله دوم؛ ارائه درخواست کتبی

 

درخواست کتبی باید مشخصات مال و تعهدات موردنیاز را دربرگیرد.

 

طبق دستورالعمل، تعیین دقیق نوع و مشخصات مال و قبول مسئولیت انتخاب، تحویل، حمل و نصب از موارد مهم درخواست است.

 

 

—

 

مرحله سوم؛ ارائه مدارک

 

بسته به نوع تسهیلات، بانک ممکن است مدارکی مانند موارد زیر را مطالبه کند:

 

مدارک هویتی؛

 

مدارک شغلی؛

 

مدارک ثبتی شرکت؛

 

پیش‌فاکتور؛

 

مشخصات فنی مال؛

 

طرح توجیهی؛

 

مجوزهای فعالیت؛

 

مدارک مالی؛

 

مدارک مربوط به وثایق؛

 

سوابق اعتباری.

 

 

 

—

 

مرحله چهارم؛ اعتبارسنجی

 

بانک وضعیت اعتباری متقاضی و توان بازپرداخت وی را بررسی می‌کند.

 

در مقررات جدید «فروش و اجاره مجدد دارایی‌ها» نیز اعتبارسنجی دقیق مشتری و عدم اعطای تسهیلات بیش از ظرفیت اعتباری او صراحتاً مورد تأکید قرار گرفته است.

 

 

—

 

مرحله پنجم؛ بررسی و ارزیابی مال

 

بانک باید مال موردنظر، قیمت آن و شرایط خرید را بررسی کند.

 

در تسهیلات مربوط به ماشین‌آلات و تجهیزات، بررسی فنی و اقتصادی اهمیت بیشتری دارد.

 

 

—

 

مرحله ششم؛ تعیین وثایق

 

بانک براساس مقررات و اعتبارسنجی، وثایق و تضمین‌های مورد نیاز را تعیین می‌کند.

 

 

—

 

مرحله هفتم؛ خرید مال توسط بانک

 

در ساختار معمول اجاره به شرط تملیک، بانک به عنوان مالک، مال موردنظر را خریداری می‌کند.

 

 

—

 

مرحله هشتم؛ انعقاد قرارداد اجاره به شرط تملیک

 

پس از انجام مراحل اعتباری و حقوقی، قرارداد مطابق فرم و مقررات مربوط منعقد می‌شود.

 

 

—

 

مرحله نهم؛ تحویل مال

 

مال مطابق قرارداد در اختیار مستأجر قرار می‌گیرد.

 

 

—

 

مرحله دهم؛ پرداخت اقساط

 

مستأجر در طول مدت قرارداد، مال‌الاجاره‌های مقرر را پرداخت می‌کند.

 

 

—

 

مرحله یازدهم؛ انتقال مالکیت

 

پس از پرداخت کامل تعهدات و تحقق شرایط قرارداد، مالکیت عین مستأجره طبق قرارداد به مستأجر منتقل می‌شود.

 

 

—

 

اجاره به شرط تملیک برای چه کسانی مناسب است؟

 

این عقد می‌تواند برای اشخاصی مناسب باشد که نیاز به استفاده از یک مال دارند اما قصد یا امکان تأمین تمام قیمت آن را به صورت نقدی ندارند.

 

برای مثال:

 

تولیدکننده

 

برای خرید ماشین‌آلات و تجهیزات تولید.

 

شرکت حمل‌ونقل

 

برای تأمین خودروهای سنگین یا ناوگان.

 

کسب‌وکارها

 

برای خرید تجهیزات سرمایه‌ای.

 

اشخاص حقیقی

 

برای برخی اموال و واحدهای مسکونی واجد شرایط.

 

 

—

 

تفاوت اجاره به شرط تملیک با فروش اقساطی

 

این دو عقد را نباید یکی دانست.

 

موضوع اجاره به شرط تملیک فروش اقساطی

 

ماهیت اصلی اجاره بیع

مالکیت در ابتدا بانک حسب ساختار معامله، مال به مشتری فروخته می‌شود

پرداخت مال‌الاجاره ثمن اقساطی

انتقال مالکیت در پایان و طبق شرط قرارداد در چارچوب بیع

کاربرد اموال سرمایه‌ای و برخی اموال دیگر خرید کالا و اموال واجد شرایط

 

 

 

—

 

تفاوت اجاره به شرط تملیک با استصناع

 

از آنجا که در ابتدای سؤال شما «استصناع» نیز آمده بود، تفاوت این دو بسیار مهم است.

 

استصناع

 

موضوع اصلی، سفارش ساخت مال یا پروژه‌ای است که هنوز ساخته نشده است.

 

اجاره به شرط تملیک

 

موضوع اصلی، اجاره مال با شرط انتقال مالکیت در پایان قرارداد است.

 

بنابراین:

 

استصناع = تأمین مالی ساخت

 

اجاره به شرط تملیک = تأمین مالی خرید و استفاده از مال و تملیک نهایی آن

 

 

—

 

فروش و اجاره مجدد دارایی چیست؟

 

یکی از مهم‌ترین تحولات جدید در این حوزه، تصویب دستورالعمل اجرایی فروش و اجاره مجدد دارایی‌ها در سال ۱۴۰۳ است.

 

در این روش، مالک دارایی، آن را به بانک یا مؤسسه اعتباری می‌فروشد و سپس همان دارایی را در قالب اجاره به شرط تملیک دریافت می‌کند.

 

به صورت ساده:

 

مشتری → فروش دارایی → بانک

 

سپس:

 

بانک → اجاره به شرط تملیک → مشتری

 

این روش می‌تواند برای تأمین منابع مالی مورد نیاز مشتری استفاده شود. دستورالعمل مربوط در جلسه ۲ آبان ۱۴۰۳ کمیسیون مقررات و نظارت مؤسسات اعتباری بانک مرکزی تصویب شده است.

 

 

—

 

شرایط جدید فروش و اجاره مجدد دارایی‌ها

 

در این دستورالعمل، برای اشخاص حقیقی فاقد کسب‌وکار، دارایی‌هایی مانند:

 

زمین؛

 

واحد مسکونی؛

 

وسایل نقلیه

 

 

در چارچوب مقرر قابل استفاده هستند.

 

برای اشخاص حقوقی و اشخاص حقیقی دارای کسب‌وکار نیز دارایی مشتری، به استثنای زمین، می‌تواند مشمول این روش قرار گیرد.

 

همچنین:

 

برای برخی تسهیلات مربوط به مسکن و زمین اشخاص حقیقی، حداکثر مدت ۱۰ سال پیش‌بینی شده؛

 

برای وسایط نقلیه اشخاص حقیقی، حداکثر ۵ سال؛

 

برای دارایی اشخاص حقوقی و اشخاص حقیقی دارای کسب‌وکار، حداکثر ۵ سال.

 

 

این احکام مربوط به دستورالعمل فروش و اجاره مجدد دارایی‌ها است و نباید با مدت عمومی تمام قراردادهای اجاره به شرط تملیک خلط شود.

 

 

—

 

نکات حقوقی مهم قرارداد اجاره به شرط تملیک

 

اگر قصد امضای قرارداد اجاره به شرط تملیک دارید، این موارد را حتماً بررسی کنید:

 

۱. مالکیت بانک بر مال

 

باید مشخص باشد بانک چگونه مال را تحصیل کرده و مالک آن شده است.

 

۲. قیمت تمام‌شده

 

قیمت خرید مال و مبنای محاسبه مال‌الاجاره باید بررسی شود.

 

۳. نحوه محاسبه اقساط

 

مبلغ هر قسط و تعداد اقساط باید دقیقاً مشخص باشد.

 

۴. شرایط انتقال مالکیت

 

باید مشخص باشد پس از آخرین قسط چه اقدامی برای انتقال مالکیت لازم است.

 

۵. موارد فسخ

 

بند فسخ قرارداد را با دقت بخوانید.

 

۶. آثار عدم پرداخت اقساط

 

بررسی کنید در صورت تأخیر یا عدم پرداخت، بانک چه حقوقی خواهد داشت.

 

۷. وضعیت مال پس از فسخ

 

یکی از مهم‌ترین موضوعات در دعاوی اجاره به شرط تملیک، تعیین تکلیف مال پس از فسخ است.

 

۸. وجه التزام

 

نحوه محاسبه خسارت تأخیر و وجه التزام باید بررسی شود.

 

۹. بیمه

 

مسئولیت پرداخت حق بیمه و دریافت خسارت بیمه‌ای را بررسی کنید.

 

۱۰. هزینه تعمیرات

 

در قرارداد مشخص کنید هزینه تعمیرات جاری و اساسی بر عهده چه کسی است.

 

 

—

 

دعاوی مربوط به اجاره به شرط تملیک

 

در عمل، قراردادهای اجاره به شرط تملیک ممکن است منشأ اختلافات مختلفی شوند، از جمله:

 

مطالبه اقساط؛

 

مطالبه وجه التزام؛

 

فسخ قرارداد؛

 

تخلیه یا استرداد مال؛

 

اختلاف درباره مالکیت؛

 

اختلاف درباره انتقال نهایی مال؛

 

اختلاف درباره نحوه محاسبه بدهی؛

 

اختلاف درباره مال‌الاجاره؛

 

اختلاف درباره بیمه؛

 

اختلاف درباره تعمیرات؛

 

مطالبه خسارت؛

 

اعتراض به اقدامات اجرایی بانک.

 

 

در دعاوی بانکی، صرف مطالعه عنوان قرارداد کافی نیست و باید متن قرارداد، الحاقیه‌ها، جدول اقساط، اسناد پرداخت، نحوه محاسبه بدهی، وثایق و مقررات بانک مرکزی همزمان بررسی شوند.

 

 

—

 

سوالات متداول

 

آیا اجاره به شرط تملیک همان وام بانکی است؟

 

از نظر عرف ممکن است به آن «وام» گفته شود، اما از نظر حقوقی، بانک تسهیلات را در قالب عقد اجاره به شرط تملیک اعطا می‌کند.

 

آیا در پایان قرارداد مالک مال می‌شویم؟

 

در صورتی که تمام شرایط قرارداد، از جمله پرداخت تعهدات، انجام شده باشد، مطابق ماده ۶۴ آیین‌نامه، مالکیت عین مستأجره به مستأجر منتقل می‌شود.

 

آیا بانک می‌تواند قبل از پایان قرارداد مال را پس بگیرد؟

 

این موضوع به شرایط قرارداد، تخلف مستأجر، مقررات مربوط به فسخ و نحوه تسویه بستگی دارد و باید متن قرارداد و وضعیت پرونده بررسی شود.

 

آیا امکان تسویه زودتر وجود دارد؟

 

بله؛ ماده ۶۴ برای پرداخت و تسویه کامل قبل از پایان مدت، امکان انتقال مال با تخفیف لازم در مال‌الاجاره باقی‌مانده را پیش‌بینی کرده است.

 

 

—

 

جمع‌بندی

 

عقد اجاره به شرط تملیک یکی از عقود مهم مورد استفاده در نظام بانکی ایران برای تأمین مالی خرید و استفاده از اموال است.

 

مطابق مواد ۵۷ تا ۶۵ آیین‌نامه تسهیلات اعطایی بانکی، بانک می‌تواند به عنوان موجر، اموال واجد شرایط را خریداری و به متقاضی اجاره دهد و در پایان مدت، در صورت انجام تعهدات قراردادی، مالکیت مال را به مستأجر منتقل کند.

 

همچنین دستورالعمل اجرایی عقد اجاره به شرط تملیک مصوب ۱۹/۱/۱۳۶۳ شورای پول و اعتبار جزئیات مهمی درباره درخواست کتبی، مشخصات مال و تعهدات مستأجر مقرر کرده است.

 

از سوی دیگر، فرم متحدالشکل قرارداد اجاره به شرط تملیک در سال ۱۳۹۴ به تصویب شورای پول و اعتبار رسیده و بانک‌ها در چارچوب مقررات مربوط باید از فرم ابلاغی استفاده کنند.

 

 

 

 

—

 

منابع قانونی

 

آیین‌نامه تسهیلات اعطایی بانکی، مواد ۵۷ تا ۶۵.

 

دستورالعمل اجرایی عقد اجاره به شرط تملیک مصوب شورای پول و اعتبار در ۱۹/۱/۱۳۶۳.

 

بخشنامه فرم‌های متحدالشکل عقود تسهیلات بانکی، شماره ۳۴۷۱۷۲/۹۴ مورخ ۲۷/۱۱/۱۳۹۴.

 

دستورالعمل اجرایی فروش و اجاره مجدد دارایی‌ها، مصوب ۲/۸/۱۴۰۳.

 

گ

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *